Zelfvertrouwen en zelfbeeld, vragen die ons allemaal bezighouden en onze samenleving vormgeven. Geïnspireerd door onderzoek naar zelfvertrouwen bij jonge meisjes in de VS, hebben we de mate van zelfvertrouwen onder Belgische jongeren onderzocht, met de steun van de Belgische HR-afdeling van verzekeringsmaatschappij AXA.
‍

We hebben meer dan 1.350 Belgische jongeren tussen 10 en 24 jaar aan beide kanten van de taalgrens bevraagd. In onze online enquête hebben we 900 meisjes en 450 jongens geïnterviewd als controlegroep (Nederlandstalig en Franstalig). Twaalf meisjes deelden openlijk hun verhalen in duo-gesprekken, waarbij patronen aan het licht kwamen met betrekking tot hun gevoelens, gedragingen en leeftijdsgebonden ervaringen.  

Onze studie brengt genderverschillen en een aanzienlijke ‘zelfvertrouwenskloof’ tussen meisjes en jongens aan het licht. Meisjes voelen zich doorgaans onzekerder dan jongens en vergelijken zichzelf vaker met anderen. De ‘zelfvertrouwenskloof’ wordt duidelijk vanaf de leeftijd van 15 jaar en wordt niet kleiner naarmate deze jongeren ouder worden.

“Aan het begin van de middelbare school, toen ik ongeveer 14 jaar oud was, was mijn zelfvertrouwen het laagst. Fysiek voelde ik me erg onzeker, waardoor ik me minderwaardig voelde. Misschien werd dit ook beïnvloed door sociale media.”

‍

‍

ZELFVERTROUWEN

Al vanaf 10 jaar is het gebrek aan zelfvertrouwen bij meisjes aanzienlijk groter dan bij jongens. 73% van de meisjes in de leeftijdsgroep 10-14 jaar voelt zich vaak onzeker, tegenover 64% van de jongens. Het zelfvertrouwen van jongens groeit naarmate ze ouder worden, terwijl dat bij meisjes blijft schommelen.

In alle leeftijdsgroepen geeft 70% van de meisjes aan zich vaak onzeker te voelen, tegenover 54% van de jongens.

‍

‍

Uit ons onderzoek komen bepaalde maatschappelijke stereotypen naar voren met betrekking tot gender/zelfbeeld:

- Meisjes hechten meer belang aan uiterlijk dan jongens. 46% van de meisjes heeft het minste zelfvertrouwen als het gaat om uiterlijk, bij jongens is dit slechts 28%.

‍- Jongens zijn meer gefocust op hun sportprestaties dan meisjes en voelen zich op dit gebied meer op hun gemak. 27% van de jongens geeft aan het meest zelfverzekerd te zijn over hun sportprestaties, terwijl dit bij meisjes slechts 11% is.

Wat interesses betreft, tonen meisjes aanzienlijk meer interesse in mode (27%) en sociale media (40%) en hechten ze meer belang aan vrienden (53%) dan jongens. Jongens tonen meer interesse in sport (54%) en technologie (33% tegenover 6,5% voor meisjes). Deze resultaten kunnen helpen verklaren waarom jongens vaker kiezen voor een STEM-studie en -carrière.

Meisjes en jongens hebben een heel verschillende kijk als het gaat om vergelijkingen. 72% van de ondervraagde meisjes vergelijkt zichzelf vaak met andere meisjes, bij jongens is dat slechts 54%. Als het gaat om uiterlijk, vergelijkt 69% van de meisjes zichzelf met anderen, terwijl dit voor jongens aanzienlijk minder belangrijk is, namelijk 42%.

‍

‍

VERGELIJKINGEN

‍
Maar liefst 62% van de ondervraagde meisjes voelt zich onzeker over hun vermogen om dingen te doen en te slagen, tegenover slechts 43% van de jongens. Bij meisjes neemt de onzekerheid over hun eigen capaciteiten toe naarmate ze ouder worden; 59% van de meisjes tussen 10 en 14 jaar geeft aan zich onzeker te voelen over hun capaciteiten, dit aantal stijgt tot 65% bij meisjes tussen 20 en 24 jaar.

51% van de ondervraagde meisjes twijfelt aan hun kansen op succes, terwijl dit bij jongens slechts 38% is, een opvallend verschil. Uit kwalitatieve discussies in verband met ons onderzoek blijkt dat het gebrek aan vertrouwen in succes bij meisjes het grootst is wanneer ze extra prestatiedruk ervaren, zoals tijdens examenperiodes. School wordt genoemd als een plek waar meisjes de meeste druk voelen, waar oordelen de boventoon voeren en waar ze zich minder op hun gemak voelen.

“School is de plek waar ik me het minst goed voel. Ik ken iedereen daar, maar voel me het minst op mijn gemak. Ik heb het gevoel dat mensen me beoordelen” (V – 14)
‍

Opvallend: 52% van de ondervraagde meisjes gelooft dat jongens/mannen in onze samenleving meer kansen op succes hebben dan meisjes/vrouwen. 68% van de ondervraagde jongens gelooft echter dat jongens/mannen en meisjes/vrouwen gelijke kansen hebben.

Deze significante verschillen in perceptie met betrekking tot gender en kansen benadrukken dat meisjes/vrouwen en jongens/mannen het leven in onze samenleving heel anders ervaren, wat de noodzaak van betere communicatie onderstreept.

“Als meisje/vrouw voel je altijd de druk om te presteren: je moet cool zijn, mooi, enz., maar niet te veel. Je moet van alles een beetje zijn en tegelijkertijd nooit te veel” (V – 22)

SOCIALE MEDIA

‍
63% van de ondervraagde meisjes en 61% van de jongens geeft aan dat sociale media een negatieve invloed hebben op hen en hun zelfbeeld.

Uit onze diepgaande duo-gesprekken blijkt dat sociale media polariserend kunnen werken. Het is niet allemaal kommer en kwel, sociale media worden ook vaak positief ervaren omdat ze het zelfbeeld en de zelfontwikkeling versterken, het gevoel geven dat je niet alleen bent en hardnekkige maatschappelijke patronen doorbreken.

“Sociale media bieden zowel positieve als negatieve dingen; het hangt ervan af waar je je bevindt in de balans van sociale media. Het kan heel positief of heel negatief zijn. Er zijn aanzienlijke verschillen tussen beide, substantiële verschillen in zelfbeeld en zelfvertrouwen, afhankelijk van hoe sociale media je beïnvloeden” (V – 22)

‍

“Sociale media hebben me echt geholpen. Ze openen de wereld en helpen ons om op een meer open manier te denken. Ik zie video's en afbeeldingen van vrouwen die stereotypen, vooroordelen en maatschappelijke structuren waarin vrouwen worden beperkt, aanvechten. Influencers normaliseren lichaamspositiviteit. Ik merk dat we allemaal dezelfde dingen meemaken. Dat geeft me zelfvertrouwen” (V – 17)

“Op sociale media vergelijk ik mezelf meer met andere meisjes dan in de echte wereld. Ik vergelijk mezelf op een giftige manier met onrealistische beelden van onrealistische meisjes die niet overeenkomen met de werkelijkheid” (V – 24)

‍

‍

‍

Het ontwikkelen van zelfvertrouwen en een positief zelfbeeld moet vroeg beginnen. Ons onderzoek benadrukt het belang van positieve en constructieve begeleiding voor jongeren, vooral meisjes, om hun zelfvertrouwen te versterken en gelijke kansen op de werkplek en in de samenleving mogelijk te maken.

“Het gebrek aan zelfvertrouwen onder Belgische meisjes dat we uit ons onderzoek kunnen afleiden, heeft een bredere maatschappelijke impact en drukt zijn stempel op het toekomstige leven van deze jonge vrouwen, bijvoorbeeld op het vlak van studiekeuze, zelfvertrouwen en assertiviteit op de werkvloer” (Maarten Leyts, Trendwolves)

"Met dit onderzoek willen we de wereld van de jongere generaties, en dan vooral meisjes, beter begrijpen. Ik vind het belangrijk dat ons bedrijf door middel van onderzoek de vinger aan de pols houdt en zijn HR-beleid afstemt op de behoeften van jongeren. We willen jongeren ondersteunen om met meer zelfvertrouwen aan hun (professionele) leven te beginnen. Uit ons onderzoek blijkt dat een veilige omgeving, omringd door mensen die ze vertrouwen en die hen het gevoel geven dat ze geaccepteerd worden, cruciaal is voor meisjes en jonge vrouwen, omdat het hen meer zelfvertrouwen geeft" (Els Jans, Chief People Officer AXA Belgium).

‍

Lees meer

Confidence Gap

‍

‍